Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası, Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylandı. Bu gelişme, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları konusunda Türkiye'nin pozisyonunu güçlendiren önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SETA Kıdemli Araştırmacısı Prof. Dr. Yücel Acer, anlaşmanın Türkiye ve Libya arasında yaklaşık 30 kilometrelik bir deniz sınırı belirlediğini belirtti. Acer, Yunanistan'ın anlaşmaya, adaların kıta sahanlığı iddiaları ve Libya Temsilciler Meclisi'nin onayının bulunmaması gerekçeleriyle itiraz ettiğini hatırlattı. Mısır'ın da benzer itirazları olduğunu ifade eden Acer, Temsilciler Meclisi'nin yeni kararıyla bu itirazların önemli ölçüde dayanak kaybettiğini vurguladı.
Prof. Dr. Acer, Libya Temsilciler Meclisi'nin onayının, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Ege'deki deniz yetki alanları konusundaki hukuki pozisyonunu güçlendirdiğini kaydetti. Bu kararın, özellikle Meis Adası ve Ege'deki kıta sahanlığı tartışmaları açısından Türkiye'nin argümanlarına destek sağladığı değerlendirmesi yapıldı.
Hasan Kalyoncu Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SETA Kıdemli Araştırmacısı Doç. Dr. Murat Aslan da anlaşmanın uluslararası hukuka uygun olduğunu belirtti. Aslan, karşılıklı kıyılara sahip iki ülkenin deniz yetki alanlarını sınırlandırmasının hukuki açıdan geçerli olduğunu ifade etti. Daha önce Trablus merkezli yönetimin anlaşmayı imzalama yetkisini sorgulayan Yunanistan'ın, Bingazi'deki Temsilciler Meclisi'nin onayının bu itirazı zayıflattığını söyledi. Türkiye'nin Trablus ve Bingazi yönetimleri arasındaki diplomasisinin kararın alınmasında etkili olduğu değerlendirildi.
ORSAM Kuzey ve Doğu Afrika Çalışmaları Koordinatörü Dr. Kaan Devecioğlu ise Meclis onayının anlaşmaya ilk kez hukuki geçerlilik kazandırdığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğine dikkat çekti. Devecioğlu, mutabakatın Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Koleksiyonu'nda 8 Aralık 2019'da yürürlüğe girmiş olarak kayıtlı olduğunu hatırlattı. Yeni kararın esas öneminin, anlaşmanın Libya içindeki kurumsal ve siyasi dayanağını güçlendirmesi olduğunu vurguladı.
Devecioğlu, Libya Temsilciler Meclisi'nin onayının Yunanistan'ın tüm itirazlarını ortadan kaldırmadığını belirtti. Atina'nın adaların deniz yetki alanları ve sınırlandırma yöntemine ilişkin itirazlarının devam ettiğini hatırlatan Devecioğlu, Avrupa Birliği'nin de geçmişte anlaşmaya karşı çıktığını ifade etti. Bu nedenle Meclis kararının Yunanistan ve AB'nin tutumunu otomatik olarak değiştirmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.
Uzmanlar, onaylanan anlaşmanın Türkiye ile Libya arasındaki enerji ve ekonomi alanlarındaki işbirliği açısından yeni fırsatlar oluşturabileceğini belirtiyor. Ancak Devecioğlu, Meclis onayının tek başına yeni bir enerji arama veya işletme ruhsatı anlamına gelmediğini, somut projeler için ek süreçlerin tamamlanması gerektiğini vurguladı. Karar, Türkiye'nin Libya'nın doğusundaki siyasi aktörlerle geliştirdiği ilişkilerin somut sonuçlarından biri olarak değerlendiriliyor. Ancak Libya'daki siyasi bölünmüşlüğün sona erdiğini söylemek için henüz erken olduğu ifade edildi.
