Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması'nın ardından, Türkiye, Endonezya, Pakistan ve Katar arasında Doha'da savunma iş birliği mutabakatı sağlandı. Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump'ın görev döneminde gündeme gelen ve "Arap NATO'su" olarak bilinen planı akıllara getirdi.
Trump'ın ilk görev döneminde gündeme gelen ve Ortadoğu Stratejik İttifakı (MESA) olarak adlandırılan proje, İran tehdidine karşı oluşturulmuştu. MESA, Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ile Ürdün ve Mısır'ı kapsıyordu. Plan, hava, deniz ve siber güvenlik alanlarında eşgüdümü güçlendirmeyi ve enerji ile ekonomik iş birliğini geliştirmeyi amaçlıyordu. Ancak dönemin ABD'li yetkilileri, MESA'nın NATO'nun 5. maddesi gibi bir savunma yükümlülüğü getiren bir düzenleme olmadığını belirtmişti. Katar krizi ve ülkeler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle bu plan hayata geçirilemedi.
Daha sonra ABD Başkanı Trump, NATO'nun Ortadoğu'yu da kapsayacak şekilde genişletilmesi fikrini ortaya atmış ve bu genişlemenin adının "NATO-ME" olabileceğini söylemişti. Ancak bu plan da Avrupalı müttefiklerin Ortadoğu'nun karmaşasını Batı'ya taşıma endişeleri nedeniyle gerçekleşmedi.
Şimdi ise bölgede, Türkiye'nin de katılımıyla ve NATO'nun 5. maddesini uyarlayan, daha geniş bir coğrafyaya yayılan yeni bir oluşum söz konusu. Mekke Anlaşması olarak adlandırılan bu oluşum, NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip Türkiye, Müslüman ülkeler arasındaki tek nükleer güç Pakistan ve dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan'ı bir araya getiriyor. Anlaşma, İslam'ın kutsal kenti Mekke'de imzalandı ve süresiz olarak geçerli olacak. Taraflar 10 yıl dolmadan anlaşmadan çekilemeyecek ve anlaşmanın tadil edilmesi için oybirliği gerekecek. Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesi için taraf ülkelerin ulusal meclislerinde onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Mekke Anlaşması'nın genişleme potansiyeli bulunuyor. Türkiye'nin anlaşma sürecinde Mısır'ı da gündeme getirdiği biliniyor. Mısır Devlet Başkanı Abdulfettah Sisi'nin, Yemen'deki Husilerin saldırılarına hedef olan Suudi Arabistan'a askerî destek için meclisten yetki istemesi dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor. Mısır'ın yanı sıra Katar, Kuveyt, Ürdün ve Suriye gibi ülkelerin de potansiyel üye ülkeler arasında adı geçiyor.
Bu bağlamda, Türkiye'nin Endonezya, Pakistan ve Katar ile imzaladığı savunma iş birliği anlaşması da önem taşıyor. "Bedir" Mutabakat Zaptı olarak adlandırılan bu anlaşma, askerî üretim alanında iş birliğini teşvik etmeyi, dört ülkenin askerî kabiliyetlerini güçlendirmeyi ve teknik askerî eğitim, araştırma ve geliştirme konularında iş birliğini desteklemeyi amaçlıyor. Milli Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Mutabakata, dolunay anlamına gelen 'Bedir' ismi verilmiştir; zira bu mutabakat sayesinde dört ülke birbirini tamamlamakta olup anlaşma büyük bir askerî ve ekonomik önem taşımaktadır" ifadeleri kullanıldı. Katar, Türkiye'nin savunma sanayisi alanında uzun süredir iş birliği yürüttüğü ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
