Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), okullarda yazılı sınavların hazırlanması ve değerlendirilmesinde ortak standartlar oluşturmak amacıyla “Ortak Yazılı Sınav Sistemi” (OYSS) projesini hayata geçiriyor. Sisteme ilişkin ilk sınavlar 11 Kasım'da yapılacak. Ancak, özellikle yabancı okul veli ve öğrencileri tarafından dile getirilen endişeler, uygulamanın tüm okulları vasat bir seviyeye mi çekeceği sorusunu gündeme getirdi.
Eğitim uzmanı Alaattin Dinçer, OYSS'nin yeterli paydaş tartışması yapılmadan ve öğretmenler yeterince bilgilendirilmeden aceleyle uygulamaya konulduğu izlenimini verdiğini belirtti. Dinçer, mevcut ölçme ve değerlendirme uygulamalarına neden böyle bir ortak sınav sisteminin gerekçe oluşturduğunun anlaşılamadığını vurgulayarak, kararın bilimsel çalışmalar ışığında açıkça gerekçelendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Öğretmenlerin Rolü ve Pedagojik Özerklik
Dinçer, ölçme ve değerlendirmenin eğitim sürecinin ve öğretmenlik mesleğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu söyledi. Öğretmenlerin kendi dersleri için ölçme araçları hazırlamasını engellemenin, mesleki formasyon ve pedagojik özerklikle çeliştiğini savundu. Yeni sistemde öğretmenin, sınıfındaki değerlendirme sürecinden soyutlanarak yalnızca merkezi soruları dağıtan bir “sınav görevlisine” indirgendiğini belirten Dinçer, bu durumun öğretmenlerin pratiklerinin önemli bir ayağına sekte vurduğunu ekledi. Sınavların, sınıfın sosyoekonomik gerçekliğini, öğrencilerin bilişsel gelişim düzeyini, dersin özgün sürecini ve öğretim programını en iyi bilen öğretmenin pedagojik kararıyla hazırlanması ve uygulanması gerektiğini vurguladı.
Nitelik Sınırlandırması ve Bilimsel Gerekçe
Eğitimde niteliğin sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Dinçer, tam tersine niteliğin sürekli artırılması gerektiğini ifade etti. Bir uygulamanın niteliği artırılmak istendiğinde, iyileştirme yapıldıktan sonra “tamamlandı” denilip herkesin aynı uygulamayı yapması beklenmediğini, standartları yakalayan ve aşan kurumlara izin verildiğini ve diğer kurumlara örnek gösterildiğini anlattı. Nitelik artışının bu şekilde sağlandığını belirtti. Kurumların özelliklerine, erişi düzeyine veya standartları sağlayıp sağlamadığına bakılmaksızın aynı talimat doğrultusunda zapturapt altına alınmasıyla niteliğin yükseltilebileceğine dair bilimsel bir bilgi bulunmadığını savundu.
Dinçer, öğretmeni araçsallaştıran, mesleğini etkili yapmasını engelleyen ve okulları standartlara sıkıştıran OYSS sisteminin bilimsel olmadığını dile getirdi. Sürecin eşit olmadığı bir durumda ölçmenin standardize edilmesinin eşitsizliği yaratarak uçuruma dönüştüreceğini ve bakanlığın eşitlik iddiasının büyük bir illüzyon olduğunu söyledi.
CİMER’e Yapılan Başvurular
Yabancı özel okulların velileri, kararın geri alınması talebiyle Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne (CİMER) dilekçeler gönderdi. Dilekçelerde, farklı öğretim dili, akademik takvim ve program kazanımlarına sahip öğrencilerin, yabancı dilde işledikleri sayısal derslerde henüz öğrenmedikleri veya farklı bir takvimde işleyecekleri konulardan merkezi ortak sınava tabi tutulmalarının pedagojik açıdan gerçekçi olmadığı belirtildi. Bu durumun telafisi güç mağduriyetlere, yıl sonu başarı ortalamalarının düşmesine ve yükseköğretim olanaklarının zedelenmesine yol açacağı ifade edildi. Dilekçelerde, öğrencilerin ölçme ve değerlendirme yükümlülüklerinden muaf tutulmasının amaçlanmadığı, ancak fiilen aldıkları eğitime, takip ettikleri öğretim programlarına ve yürürlükteki mevzuata uygun, adil ve pedagojik açıdan sağlıklı bir değerlendirme sisteminin sürdürülmesinin talep edildiği belirtildi. Ayrıca, ilk sınavların hemen öncesinde duyurulan değişiklik nedeniyle doğabilecek akademik mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla, fırsat eşitliğini sağlayacak gerekli geçiş süresi, özel uygulama ve koruyucu tedbirlerin belirlenmesi istendi.
OYSS Uygulanacak Dersler
Bu öğretim yılında OYSS, ortaokul 5, 6 ve 7. sınıflarda Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi, İngilizce derslerinde; lise 9, 10 ve 11. sınıflarda ise Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, din kültürü ve ahlak bilgisi, felsefe, İngilizce derslerinde uygulanacak. Sınavlarda öğrencilere ortalama 6-8 adet açık uçlu soru yöneltilecek. Bu sorulardan ikisini öğretmenler hazırlayabilecek ve soru havuzundan çekilecek iki soruyu da değiştirebilecek.
