Son 5 yılda en az 9 bin 513 işçinin hayatını kaybettiği Türkiye'de, iş cinayetlerindeki cezasızlık tartışmalarına iş sağlığı ve güvenliği (İSG) uzmanları da dahil oldu. Meslek örgütleri, iş kazalarında sorumluluğun belirlenmesi konusunda hukuki uygulamalara ve işverenlerin yükümlülüklerinin uzmanlara yüklenmesine itiraz ederek çeşitli kentlerde açıklamalar yaptı. Tüm İş Güvenliği Uzmanı, İşyeri Hekimi, Diğer Sağlık Personeli ve OSGB Çalışanları Sendikası (TÜM İSG-SEN) ile beş dernek ve federasyon, “Uzmanlar olarak günah keçisi değiliz. Bildirdiğimiz tedbirlerin hayata geçirilmesi işverenin sorumluluğundadır” mesajını verdi.
Eylemlerin merkezinde, İzmir'de 2022 yılında bir rezidans inşaatında meydana gelen ve altı işçinin yaşamını yitirdiği, üç işçinin ise yaralandığı kule vinç kazasına ilişkin dava yer aldı. Davada yargılanan İSG uzmanı F.A., 12 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı. Yapılan bilirkişi incelemelerinde, vincin yükseltilmesi sırasında gerekli önlemlerin alınmadığı, çalışanların yeterli eğitim ve donanıma sahip olmadığı, işçilerin kaldığı konteynerlerin vinç yakınına yerleştirildiği ve çalışma alanının güvenliğinin sağlanmadığı tespit edildi. Uzman F.A., raporların ilkinde kusursuz, ikincisinde tali kusurlu, üçüncüsünde ise asli kusurlu bulundu.
Sendika ve dernekler, bu farklı bilirkişi raporlarına ve uzmanın riskleri yazılı ve sözlü olarak bildirmesine rağmen işverenin operasyonel kuralları uygulamadığına dikkat çekti. İzmir, Antalya ve Kadıköy'de yapılan açıklamalarda, “Mücadelemiz iş cinayetlerinin gerçek nedenlerinin ortaya çıkarılmasıdır. Yaptırım gücü olmayan uzmanlar, işverenin yönetimsel kusurlarından sorumlu tutulamaz. İşyeri yönetiminin kararları araştırılmadan adalet sağlanamaz. Kazaların ardından tüm sorumluluğun uzmanlara yıkılması, işyerlerini güvenli hale getirmez. Uzmanlara yönelik yaptırımlar, adli yargıya taşınmadan yalnızca ceza puanı gibi idari tedbirlerle sınırlandırılmalıdır” denildi.
TÜM İSG-SEN Başkanı Coşkun Çolak, sorunun tek bir davadan ibaret olmadığını belirterek, “Son yıllarda ölümlü kaza olduğunda savcılar otomatik olarak İSG uzmanına yöneliyor” dedi. Çolak, inşaat sektöründe büyük patronlar yerine şantiye şefi ve İSG uzmanının “ortaya atıldığını” öne sürerek, “Çoğu davada gerekçe olarak uzmanın bakanlığa bildirim yapmadığı gösteriliyor. Her olayda uzmanların durumu bakanlığa bildirme şansı bulunmuyor. Bildirilen durumlarda da ciddi yaptırımlar yerine göstermelik idari para cezaları uygulanıyor. Uzmanlar, işini kaybetme endişesiyle patronu şikayet edemiyor. Bunun önüne geçmek için mesleki bağımsızlık istiyoruz. Uzman ücreti kamu eliyle bir havuzdan ödenmeli ve meslek kanunu çıkarılmalıdır” diye konuştu.
İnşaat ve yol işkolları, iş cinayetlerinin en yoğun yaşandığı alanlar olarak öne çıkıyor. Dev Yapı-İş Sendikası Başkanı Özgür Kalabulut, İSG uzmanlarının şantiyelerdeki statüsüne dikkat çekerek, “Önlemleri maliyet olarak görüp tedbir almayan patronlar elini kolunu sallayarak gezerken, gücü elinde tutanlara dokunulmazken kendisi de bir çalışan olan uzmanlar cezalandırılmaktadır. Görevi rehberlik etmek olan uzmanın, maaşını aldığı işverene karşı yaptırım uygulaması hayatın olağan akışına aykırıdır. Bakanlık bildirimlerini yapan birçok uzmanın işyerinde sorun yaşayıp işten çıkarıldığını görüyoruz. Güvenceden mahrum bir çalışandan gereğinden fazla sorumluluk beklemek gerçekçi değildir” ifadelerini kullandı. İSG Meclisi gönüllüsü Avukat Berrin Demir ise, “İşverenler biz avukatları bile tehdit ediyor. Bu mevzuatta milyonluk yatırımlar karşısında maaşlı uzman nasıl işi durdurabilir? İşten çıkarılacağı, işe iade davasının yıllar süreceği açıktır” değerlendirmesinde bulundu.
