Demans uzmanı hemşire Louise Burns, video görüşmesindeki adamın yaşadığı sıkıntıyı açıkça görebiliyordu. Adam, demans hastası yaşlı annesini hastaneden çıkarmakta zorlanıyordu; annesinin evine geçişi için desteğe ihtiyacı vardı. Burns, adamı rahatlatmayı başardı. Haftada 100'den fazla hastaya ve aile üyelerine destek veren sanal klinikler yürüten ekibin bir parçası olan Burns, durumu şöyle açıkladı: "Hangi aşamada olurlarsa olsunlar, yardım etmeye çalışıyoruz." Tahliye sürecini ve yardım için nereye başvurulacağını anlattı. Adamın annesi kısa süre sonra istediği yere döndü.
Geleneksel olarak, bu tür bir hizmet Ulusal Sağlık Servisi (NHS) tarafından yürütülürdü. Ancak Covid sırasında kurulan ve güçlü talep nedeniyle devam eden bu klinik, tamamen Dementia UK adlı yardım kuruluşu tarafından finanse ediliyor. Kuruluşun baş hemşirelik görevlisi Paul Edwards, NHS'in yetersiz kalan hizmetlerindeki "boşlukları doldurmaya çalıştıklarını" belirtiyor. Burns, "NHS ve sosyal bakım büyük bir baskı altında ve demans vakaları artıyor; ihtiyacınız olan desteği almak her zaman kolay değil" diye ekliyor.
Dementia UK, sağlık alanında çalışan sayısız yardım kuruluşundan sadece biridir. Çocuk bakımı, ruh sağlığı ve kanser hizmetlerine kadar birçok alanda, yardım kuruluşları hasta bakımında giderek daha önemli bir rol üstleniyor. Bazıları (çoğunlukla İngiltere'de) resmi NHS sözleşmelerine sahipken, diğerleri Birleşik Krallık genelinde sağlık hizmetleriyle yan yana çalışarak, NHS'in sağlayamadığı ek desteği hastalara sunmaya çalışıyor. 1990'lardan bu yana farklı partilerden hükümetlerin, NHS, özel ve gönüllü sektörden oluşan bir hizmet sağlayıcı pazarı geliştirme isteği, yardım kuruluşu sektörünün sağlık alanında büyük bir iş haline gelmesine neden oldu.
Sadece kanser yardım kuruluşlarının yılda 1 milyar sterlinden fazla topladığı tahmin ediliyor ve İngiltere'deki NHS, kar amacı gütmeyen ve gönüllü sektörden hizmet satın almak için yılda yaklaşık 2 milyar sterlin harcıyor. Ancak, yardım kuruluşlarının ön saflardaki hizmetlerin sunumuna dahil olmasının ölçeği konusunda endişeler de mevcut. Gönüllü sektörün kendi içinden gelen bu endişeler, hizmet sunanların sıkışık NHS bütçelerini sübvanse etmek zorunda kaldıklarını belirtiyor. Yardım sektörünün iyi niyetine rağmen, bazı eleştirmenler NHS ile çalışmalarının daha fazla paranın daha varlıklı topluluklara gitmesine neden olduğunu söylüyor. Bununla birlikte, yardım kuruluşlarının katılımını savunanlar, çok ihtiyaç duyulan fonların memnuniyetle karşılanması gerektiğini belirtiyor. Peki, yardım kuruluşlarının artan rolü, kırılma noktasındaki bir sağlık hizmetinin belirtisi mi, yoksa halkın sağlık bakımıyla ilgilenmesinin olumlu bir yolu mu? Ve riskleri nelerdir?
Bevan Öncesi Zamana Dönüş mü?
İngiltere'deki sağlık yardım kuruluşlarının hizmet sunumunda büyük bir rol üstlenmesi yeni bir durum değil. 1948'den önce, İngiliz sağlık hizmetleri yerel yardım kuruluşları, gönüllü kuruluşlar, yerel yönetimler ve özel düzenlemelerden oluşan bir yama işiyle sağlanıyordu. Birçok hastane hayatta kalmak için hayırsever bağışlara, aboneliklere ve bağış toplama etkinliklerine güveniyordu. NHS'in kurulması bu modeli dönüştürdü. Hastanelerin çoğu kamu mülkiyetine alındı ve vergilerle finanse edildi. NHS'in kurucusu Aneurin Bevan, sağlık hizmetlerinin hayırseverliğe dayanmaması gerektiğine inanıyordu ve NHS hastane yardım kuruluşlarının aktif olarak para toplamasına kısıtlamalar getirildi. Ancak tamamen ortadan kalkmadılar; hala hediye ve bağış kabul edebiliyorlardı.
1980 Sağlık Hizmetleri Yasası ile önemli bir değişim yaşandı ve bu yasa daha aktif bir bağış toplama kültürünü teşvik etti. O zamandan beri, NHS yardım kuruluşları önemli ölçüde genişledi ve giderek daha profesyonelleşti. 1990'lar ve sonrasında, ekipman, binalar, araştırmalar ve çocuk koğuşlarındaki oyun alanları ile iyi donanımlı personel odaları gibi şeyler için önemli miktarda para topladılar. Bugün, belirli hastalıklara veya durumlara adanmış yardım kuruluşlarından ayrı olarak, hastanelere veya toplum hizmetlerine bağlı 220'den fazla NHS yardım kuruluşu bulunuyor ve bunlar yılda 620 milyon sterlin topluyor.
Onları temsil eden NHS Charities Together'ın genel müdürü Ellie Orton, bu rakamın yüksek görünse de, sağlık bütçesinin yalnızca yaklaşık %0,3'ünü temsil ettiğini söylüyor. Yardım kuruluşlarının temel amacının, NHS'in sağladığının ekinde destek, ekipman ve hizmet sağlamak olduğunu belirtiyor. Son projeler arasında halk için CPR eğitimi, toplum mekanlarına defibrilatör yerleştirilmesi ve hastanelerde yeşil alanlar yer alıyor. Ancak bu ince bir çizgi. Tarayıcılar, kan transfüzyon ekipmanları ve acil servis koordinatörleri de yardım kuruluşları tarafından finanse edildi. Bazıları, bunların gibi temel NHS işlevlerinin tam olarak vergilerimizle ödediğimiz şeyler olduğunu söyleyecektir. Orton bunu savunuyor. "Şu anki durum bu. Bu konuda fazla ideolojik olmamalıyız. Devletin her şeyi yapabileceğini düşünmek faydalı değil. Evet, vergi ödüyoruz ama bu pek çok şeyi kapsamalı ve sınırlıdır. Bağış toplama çabalarımız, hasta bir çocuğun ebeveyninin, bir yardım kuruluşu tarafından finanse edilen bir odada hastanede kalırken çocuğuna yakın kalabilmesini sağlıyorsa, bu önemlidir."
