Hindistan'ın kuraklığa eğilimli Kolar bölgesinde çiftçilikle uğraşan Ashoka Shivareddy'nin ailesi, bölgenin az yağış alması ve derin sondaj kuyularına bağımlılığı nedeniyle zorluklar yaşadı. Shivareddy ailesi, artan kayıpların ardından 2005 yılında çiftçiliği bırakıp Bengaluru'ya taşınarak bir sebze dükkanı açtı. Kendisi bir yapay zeka yazılım mühendisi olmasına rağmen çiftçilik tutkusunu kaybetmedi.
2018 yılında Shivareddy, ailesinin çiftliğini daha bilimsel bir yaklaşımla yeniden canlandırmaya karar verdi. Az suyla hayatta kalabilen, yağmurla büyüyebilen ve pestisitlere bağımlılığı az olan bir ürün arayışına girdi. Bu arayışta kunduz elması (custard apple) öne çıktı. Kunduz elması, büyük avokado boyutunda, kremamsı ve tatlı etiyle biliniyor.
Shivareddy, verimi en üst düzeye çıkarmak amacıyla ağaçları geleneksel çiftliklere göre daha sık dikti ve farklı faydaları olan üç çeşidi özenle seçti. Bu yaklaşımın olumlu sonuçlar verdiği belirtiliyor. Shivareddy, geçen yıl yaklaşık 20 ton, bu yıl ise yaklaşık 25 ton üretim gerçekleştirdiğini ve kunduz elmasına hem Hindistan'da hem de yurt dışında büyük talep olduğunu ifade etti.
Kunduz elmasının kuru koşullara dayanıklı olmasına rağmen, yetiştiriciliğinde bazı zorluklar da bulunuyor. Geleneksel Balangar çeşidinin raf ömrü kısa olup, bazen sadece üç ila dört gün sürebiliyor. Ayrıca çok fazla çekirdeğe sahip olması, müşteriler tarafından daha az tercih edilmesine neden oluyor. Hindistan Bahçe Bitkileri Araştırma Enstitüsü (IIHR) baş araştırmacısı Dr. Sakthivel T'ye göre, geleneksel çeşitlerin mükemmel lezzeti olsa da düşük posa içeriği, yüksek çekirdek sayısı ve çok zayıf raf ömrü gibi sorunları var.
IIHR'deki ekip, oda sıcaklığında bir hafta dayanabilen, daha az çekirdekli ve daha fazla posaya sahip hibrit bir meyve geliştirdi ve buna Arka Sahan adını verdi. Son 20 yılda bu çeşit güney Hindistan'a yayıldı. Sakthivel, vahşi çeşitlerdeki %30'luk posa kurtarma oranından Arka Sahan gibi hibritlerdeki %70'lik orana geçişin, daha fazla araziye ihtiyaç duymadan kullanılabilir hasadı etkin bir şekilde ikiye katladığını belirtti.
IIHR araştırmacıları, dondurma ve milkshake gibi işlenmiş gıdalarda daha yaygın kullanılması için meyvenin işlenmesi ve posasının çıkarılması konusunda daha iyi yollar üzerinde çalışıyor. Mevcut sorunlardan biri, kunduz elması posasının çıkarıldıktan sonra hızla kahverengiye dönmesi. Araştırmacılar, kunduz elması posasının rengini daha uzun süre korumasına yardımcı olacak yeni ekipman ve teknikler üzerinde deneyler yapıyor.
Hindistan'ın orta eyaleti Maharashtra, ulusal üretimin yaklaşık üçte birini oluşturan kunduz elmasının önde gelen üreticisidir. Burada Navnath Malhari Kaspate, on yıllardır bu meyveyi yetiştiriyor. Kaspate, Hindistan'ı dolaşarak tohum topladı ve çiftliğine getirerek çapraz tozlaştırma yaptı. Kaspate, kunduz elmasına kimsenin yeterince ilgi göstermediğini ve araştırma yapmadığını belirterek, bu alanda çalışmaya karar verdiğini söyledi. Yeni bir çeşit geliştirmek 12 ila 15 yıl sürebiliyor ve bu uzun soluklu bir çalışma gerektiriyor.
Kaspate'nin çalışmaları sonucunda yüksek verimli NMK-01 çeşidi ortaya çıktı ve 2014 yılında satışa sunuldu. Kaspate, şu anda yaklaşık 50 dönüm alanda dönüm başına yaklaşık 10 ton verimle kunduz elması yetiştirdiklerini, bozulmayan bu geliştirilmiş çeşidin ihracat fırsatları yarattığını belirtti. Daha önce bu ölçekte yapılmayan ihracata başladıklarını, Körfez ülkelerine ve Avrupa'ya ürün gönderdiklerini ifade etti. Kaspate, görünümü daha iyi ve hastalıklara karşı daha dirençli bir çeşit üzerinde de çalışmaya devam ediyor.
Manoj Kumar Barai, NMK-01 çeşidini ABD, BAE, Suudi Arabistan ve Avrupa'ya ihraç ediyor. İhracat için daha iyi raf ömrü, daha kalın kabuk, daha fazla posa ve daha tatlı tadı nedeniyle NMK-01 çeşidini tercih ettiklerini söyledi. Bununla birlikte, bu hassas meyvenin ihracatı karmaşık bir süreç gerektiriyor. Barai, hasat zamanı, paketleme evlerine nakliye, havaalanı transferi, uçuşlar ve gümrük işlemleri gibi tüm süreçlerin hassas bir şekilde planlanması gerektiğini ve her saatin önemli olduğunu belirtti.
Sıcaklık kontrolü kritik öneme sahip. Kunduz elması sıcağa karşı oldukça hassas ve kısa süreli maruz kalma bile raf ömrünü azaltabiliyor. Yolculuklar genellikle sıcaktan kaçınmak için gece yapılıyor. Maharashtra gibi bölgelerde sıcaklıkların 40 dereceye kadar çıkabildiği ve nakliye sırasında bile ideal olmayan 30-35 dereceye ulaşabildiği belirtiliyor. Meyve, paketlenip soğutmalı araçlarla taşınmadan ve soğuk odalarda saklanmadan önce beş saat süreyle ön soğutmaya tabi tutuluyor.
