Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Kaynak Selekler, hafıza bozukluğu ile bunama (demans) arasındaki temel farklara dikkat çekti. Genellikle karıştırılan bu iki durumun ayrımını yapmanın 5 yolunu sıraladı.
İlk olarak, eşyaların yerini unutma durumu ele alındı. Uykusuzluk, stres veya ilaç yan etkileri gibi nedenlerle yaşanan geçici hafıza sorunlarında eşyaların yeri unutulabilir ancak daha sonra bulunabilir. Ancak eşya kaybetme sık yaşanıyor ve kaybolan eşyalar bulunamıyorsa, bu durum beyin fonksiyonlarında daha derin bir soruna işaret edebilir.
İkinci olarak, günlük işleri tamamlamadaki zorluklar belirtildi. Bahçe sulamak veya çevre temizliği gibi rutin işlemlerin unutulması ve sonradan hatırlanması ciddi bir hafıza bozukluğu anlamına gelmeyebilir. Ancak demans durumunda kişisel temizlik, para hesabı yapma gibi günlük işler zorlaşabilir ve bu durum yaşlı kişilerin mali suistimale uğramasına yol açabilir.
Üçüncü olarak, yolda kaybolma durumu incelendi. Yeni bir yerde yol şaşırmak normal olsa da, yıllardır gidilen işe giderken veya ev dönerken bilindik bir yerde kaybolmak normal kabul edilmez. Demans hastaları nereye geldiklerini hatırlamayabilir ve çok tanıdık yerlerde bile yabancılık hissi yaşayabilirler. Harita okuma ve yer işaretlerini tanıma becerileri de bozulabilir.
Dördüncü olarak, konuşma bozukluğuna değinildi. Bazen geçici olarak kelime aramak normaldir. Ancak demans hastalarında yaygın kelimeler veya iyi bilinen isimler unutulur. Hastalar, kelime hatırlayamadıklarında benzer kelimeler kullanabilir, anlamsız kelimeler uydurabilir veya karşısındaki kişiyi anlayamayabilirler. Okuma ve yazma becerileri de etkilenebilir.
Beşinci olarak, dikkat dağınıklığının zaman algısı üzerindeki etkisi vurgulandı. Stresli durumlarda zamanın unutulması normaldir. Demans hastalarında ise beyin hasarı nedeniyle zaman algısı bozulur. Kişiler zaman aralıklarını veya olayların süresini doğru algılayamazlar. Bu durum, kısa süreleri tahmin etme veya zamana dayalı görevlerde zorlanma şeklinde kendini gösterebilir.
Ciddi hafıza bozukluklarının, demans veya Alzheimer hastalığının erken belirtileri olabileceği vurgulandı. Aile bireyleri veya yakın çevre tarafından önceden olmayan belirtiler fark edildiğinde, kişinin uzman bir doktora yönlendirilmesi gerektiği belirtildi. Erken teşhisin, Alzheimer hastalığı tedavisinde kullanılan yeni ilaçların etkinliği ve kişinin geleceğini planlaması açısından önemi vurgulandı. Alzheimer teşhisinin, ayrıntılı muayene, tetkikler ve hastanın bütünsel değerlendirilmesi sonucu uzman doktor tarafından konulduğu ifade edildi.
