Biruni Üniversitesi bünyesinde yürütülen uluslararası bir araştırma, Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluğun günlük olayları anlamlandırma yetisi üzerindeki etkilerini inceledi. Bilimsel dergi Cortex bünyesinde yayımlanan çalışma, Türk katılımcıların dahil olduğu verilerle gerçekleştirildi.
Araştırma kapsamında sağlıklı yaşlı bireyler, hafif bilişsel bozukluğu bulunan kişiler ve erken evre Alzheimer hastalarından oluşan toplam 54 katılımcı test edildi. Katılımcılara günlük yaşam senaryolarını içeren karmaşık görseller sunularak, bu görselleri doğru sıraya koymaları ve anlatılan olay örgüsünü belirlemeleri istendi. Çalışmanın ikinci aşamasında ise bireylerin bir olayı kavramak için ihtiyaç duydukları bilgi düzeyi ölçüldü.
Bilişsel İşlevlerdeki Bozulma ve Sıralama Hataları
Araştırmayı değerlendiren Doç. Dr. F.S.K., beynin günlük yaşamdaki olayları küçük adımlara bölerek anlamlı bir bütün oluşturduğunu ifade etti. Çay hazırlama, yemek yapma veya alışveriş gibi rutinlerin belirli bir işlem sırası gerektirdiğine dikkat çeken Doç. Dr. F.S.K., Alzheimer hastalarında sadece ayrıntıların unutulmadığını, aynı zamanda olay bütünlüğünü kurma ve adımları doğru sıralama konusunda güçlük yaşandığını belirtti. Bu durumun günlük rutinlerde yeni görülen sıra karışıklıklarıyla takip edilmesi gerektiği vurgulandı.
Yapılan testlerde sağlıklı bireylerin görselleri büyük oranda doğru sıraladığı gözlemlenirken, hafif bilişsel bozukluğu olanlarda hata payının arttığı, Alzheimer hastalarında ise bu oranın belirgin şekilde yükseldiği saptandı. Alzheimer hastalarının olay bütününü kavrayabilmek için görsel ipuçlarına ihtiyaç duydukları kaydedildi.
Hafıza Kaybının Ötesinde Bir Mekanizma
Dr. Öğr. Üyesi S.T., testlerin tekrarlandığı aşamada dikkat çekici bulgulara ulaşıldığını dile getirdi. Katılımcıların olay ismini hatırlama konusunda bir miktar ilerleme kaydetmesine rağmen, görselleri doğru sıralama becerilerinde anlamlı bir gelişim gözlenmediği belirtildi. Özellikle Alzheimer hastalarının önceki performanslarını koruyamaması, problemin sadece hafıza kaybıyla sınırlı olmadığını, beynin organizasyon ve düzenleme mekanizmalarının da etkilendiğini gösteriyor.
Dr. Öğr. Üyesi S.T., yemek yaparken adımların karıştırılması veya alışveriş planlamasında yaşanan aksaklıkların, beynin olayları bütünsel işleme yetisindeki bozulmayla ilişkili olabileceğini ifade etti. Türkçe konuşan bireyler üzerinde yapılan bu çalışmanın, gelecekte Alzheimer ve hafif bilişsel bozukluğun erken teşhisinde destekleyici bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceği öngörülüyor.
