Çay tüketiminin belirli bir seviyeyi aşması durumunda Çin'de 'cha zui' olarak adlandırılan farklı bir sarhoşluk hali yaşanabildiği belirtiliyor. Bu durumun, bilinen alkol kaynaklı sarhoşluktan farklı olduğu, kontrol kaybı veya taşkınlık içermediği ifade ediliyor.
Cha zui halinin, özellikle oolong, pu-erh veya güçlü yeşil ve kırmızı çayların arka arkaya içilmesiyle ortaya çıktığı belirtiliyor. Bu deneyimin, hafif baş dönmesi, ani gelen neşe hissi, farkında olmadan yerleşen bir gülümseme, kalp atış hızında artış ve vücut ısısında yükselme gibi belirtilerle başladığı aktarılıyor. Ardından gelen tuhaf sakinlik hissinin, tam uyanıklık ile tam gevşeme arasında bir denge oluşturduğu ifade ediliyor.
Bu durumun nedenlerine yönelik kesin bir açıklama bulunmamakla birlikte, kafeinin yanı sıra çaydaki L-theanine, polifenoller ve aromatik bileşenlerin birlikte bir etki yarattığı düşünülüyor. L-theanine'in kafeinin etkisini yumuşattığı ancak bu etkinin kişiden kişiye değişebildiği belirtiliyor. Cha zui'nin, ölçülebilir bir sarhoşluktan ziyade bedende hissedilen bir hâl olduğu vurgulanıyor.
Batı kültüründe kahvenin hız ve ayakta kalma motivasyonuyla ilişkilendirildiğini belirten uzmanlar, çayın ise daha çok bir alışkanlık olarak görüldüğünü ifade ediyor. Uzak Doğu kültüründe ise çayın yavaş içildiği, küçük fincanlarla ve duraklamalarla tüketildiği, bu süreçte bedenin dinlendiği ve sınırların hissedildiği belirtiliyor. Çayın ölçülü tüketilmesinin önemine değinilirken, yemeklerden önce veya yemekle birlikte tüketildiğinde mideyi rahatlattığı ifade ediliyor. Çin'de çay eğitimlerinin master ve doktora seviyesinde verildiği, suyun sıcaklığı, çayın toplandığı yer ve kurutulma yöntemleri gibi detayların büyük önem taşıdığı aktarılıyor.
Oolong çayının, yeşil çay kadar hafif, siyah çay kadar sert olmayan yarı okside yapısıyla özel bir yere sahip olduğu belirtiliyor. Çin'de çayın genellikle aç karnına içilmediği, dengeyi gözeten bir tüketim alışkanlığının benimsendiği ifade ediliyor. Türkiye'de ise aşırı çay tüketiminin genellikle çarpıntı ve hafif baş dönmesi gibi belirtilerle ilişkilendirildiği, ancak bu durumun başka coğrafyalarda özel bir adla anıldığı ve bir tecrübeye dönüştüğü belirtiliyor.
Haberde, çayın konuşmak için değil, dinlemek için içildiği Uzak Doğu kültürüne atıfta bulunuluyor. Türkiye'de çayın ayıltıcı bir etkisi olduğu düşünülürken, Uzak Doğu'da ise çayın insanı hafifçe durdurduğu ve incitmeden yerinden oynattığı ifade ediliyor. Bu durumun, çay sohbetlerinde sessizliğin hakim olduğu ve herkesin bedenine kulak verdiği anlarda daha belirgin hale geldiği belirtiliyor.
