#uyku

Kafein Bazı İnsanları Neden Canlandırır, Bazılarını Neden Etkilemez?

Kafeinin bireyler üzerindeki etkilerinin kişiden kişiye büyük farklılıklar göstermesi yaygın bir durumdur. Londra'da yaşayan 20 yaşındaki E., günde iki fincan kahve ve bazen de bir enerji içeceği tükettiğini, ancak bunların kendisi üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını belirtiyor. E., bu tüketimlere rağmen gece geç saatlere kadar kola içebildiğini ve uyku sorunu yaşamadığını ifade ediyor. Kafein, dünyada en yaygın kullanılan psikoaktif maddedir. Günde iki milyar fincandan fazla kahve tüketilmektedir. Uzmanlara göre kafein, vücuda ekstra enerji sağlamaz, yalnızca yorgunluğu maskeler. Bunun nedeni, gün boyunca beyinde biriken ve uyku hali yaratan adenozin adlı kimyasalın etkisini engellemesidir. Kafeinin vücutta ne kadar süre kaldığı, etkilerinin farklılaşmasındaki kilit faktörlerden biridir. Bir fincan kahve içildikten sonra kafein kan dolaşımına emilir ve hızla beyne ulaşır. Bu süreçte karaciğerdeki bir enzim tarafından parçalanır (metabolize edilir) ve idrarla atılır. Bu temizleme süreci, bireye bağlı olarak altı ila 20 saat sürebilir. Karaciğerin kafeini ne kadar hızlı işlediği, CYP1A2 olarak bilinen tek bir gene bağlıdır. Bu genin, bir dereceye kadar kişinin soyundan da etkilenebileceği düşünülmektedir. Sigara kullanımı, kafeinin karaciğer tarafından çok daha hızlı parçalanmasını uyararak bu süreci %65'e kadar hızlandırabilir. Bazı antibiyotikler, doğum kontrol hapları ve diğer reçeteli ilaçlar ise tam tersi etki göstererek kafeinin vücutta daha uzun süre kalmasına ve etkilerinin uzamasına neden olabilir. Hamilelik sırasında da hormonal değişiklikler nedeniyle kafeini parçalayan karaciğer enzimi baskılanır. Düzenli kahve tüketicileri, vücut kimyasala alıştıkça kafeine karşı daha az hassas hale gelir. Uyku araştırmacıları, genellikle yatmadan en az altı saat önce kafeinden kaçınılmasını önerir. NHS, hamile kadınlara günlük kafein alımını 200 mg'ın (yaklaşık iki fincan filtre kahve) altında tutmalarını tavsiye ediyor. Diğer yetişkinler için ise ana mesaj ölçülülüktür, çünkü kafeine duyarlılık kişiden kişiye büyük ölçüde değişir.

4 hafta önce