Malatya'da geliştirilen yenilikçi bir makine, geleneksel pestil üretim süreçlerini hızlandırarak farklı meyvelerin endüstriyel ölçekte pestil haline dönüştürülmesini sağlıyor. Kentte pestil üretimi yapan tarım işletmecisi Hatem Özpolat'ın girişimiyle, Organize Sanayi Bölgesi'nde makine üretimi yapan Yılmaz Alptekin tarafından 4 yıllık bir çalışma sonucunda bu sistem geliştirildi.
Yaklaşık 90 metre uzunluğundaki üretim hattına sahip makine, üzüm ve dutun yanı sıra kayısı ve erik gibi çeşitli meyvelerden de pestil üretimine imkan tanıyor. TÜBİTAK'ın da desteklediği proje ile üretimde standardizasyonun sağlanması, hijyen koşullarının iyileştirilmesi ve ürünlerin uluslararası pazarlara ulaştırılması hedefleniyor. Makinenin seri üretimine geçmeyi planlayan girişimciler, mevcut üretimi artırarak yurt içi ve yurt dışı pazarlarda yer edinmeyi amaçlıyor.
Makineyi geliştiren Yılmaz Alptekin, daha önce de pestil üretim makineleri üzerine çalıştığını ve yatırımcının projeye dahil olmasıyla süreci hızlandırdıklarını belirtti. Dört yıllık çalışmanın ardından tamamlanan makinenin, başlangıçta üzüm ve dut için tasarlanmasına rağmen farklı meyvelerin işlenmesine de olanak sunduğunu ifade eden Alptekin, şunları söyledi: "Yola baş koyduk ve 4 yılın sonunda böyle bir teknolojiyi tamamladık. TÜBİTAK da destek verdi. Projeyi üzüm ve dut için tasarladık. Dünyadaki bütün meyveleri pestil yapabilecek bir makine. İlk etapta saatte 1 ton üretimi hedefledik. Şu anda kapasiteyi artırmayı planlıyoruz. Üretimin hijyenik olmasını istedik. Makinenin tanıtımına başladık. Önceki çalışmalarım sayesinde Tunus, Fas, Orta Asya, Balkanlar ve Rusya ile ciddi görüşmelerimiz var." Alptekin, üretim sürecinin meyvelerin ön hazırlık işlemlerinin ardından serme alanına ve kademeli kurutma sistemine aktarıldığını, son aşamada ise ortam sıcaklığına düşürüldüğünü ekledi. Yaklaşık 90 metre uzunluğundaki makinenin fabrikada 40 metrekare alan kapladığı belirtildi.
Makinenin otomasyon sistemini geliştiren İnönü Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Fatih Kocamaz, sisteme yapay zeka entegre etmeyi planladıklarını dile getirdi. Üretimde kullanılan girdiler ve elde edilen çıktılar doğrultusunda bir yapay zeka sistemi geliştireceklerini belirten Kocamaz, sistemin kullanılan malzemenin türüne göre üretim sürecini otonom olarak yönetmesinin hedeflendiğini söyledi. Kocamaz, "Buradaki amacımız, üretimde kullandığımız girdiler ve çıktılar doğrultusunda bir yapay zeka sistemi geliştirmek. Bu sistem, kullanılan malzemenin cinsine göre üretim sürecini otonom şekilde yönetecek. Amacımız, her seferinde aynı standartlarda üretim yapabilmek. Geleneksel üretimin dışında, el değmeden üretim yapmayı da sağlayacağız. Burada yalnızca bant hızını ölçmeyeceğiz. Her seferinde sağlık standartlarına uygun ürün üretmeyi planlıyoruz. Üretimde standart olmadığı için Avrupa'ya satış yapamıyoruz. Bu sistem sayesinde ürünlerimizi yurt dışına daha rahat satabileceğiz." ifadelerini kullandı.
Tarım işletmecisi Hatem Özpolat ise geleneksel yöntemlerle pestil üretiminin zahmetli ve zaman alıcı olduğunu, geliştirilen makine sayesinde daha hızlı ve standart kalitede üretim yapabildiklerini belirtti. TÜBİTAK'a başvurduklarını ve yapılan incelemelerin ardından projeye olumlu rapor verildiğini aktaran Özpolat, üretime yeni başlamalarına rağmen yurt içinden talep aldıklarını söyledi. Özpolat, "TÜBİTAK'a müracaat yaptık. Onlar da bize hakem heyetleri gönderdi. İncelediler, çalışmalarımıza baktılar ve olumlu rapor verdiler. Yurt içine satış yapıyoruz. Yeni başladık ve talepler güzel. Pestil, yumuşaklığını ve nemini uzun süre koruyor. Saatte 250 kilogram ürün üretiyoruz. Günde 8 saat çalışıyoruz. Şu anda ayda 28 ton pestil yapıyoruz. Pestilin püreli ve püresiz olmak üzere iki çeşidi var. Dut ve üzümden püresiz pestil üretiyoruz. Kayısı ve erik gibi ürünleri de pestile dönüştürüyoruz. Tarımsal ürünleri farklı yöntemlerle ekonomiye kazandırmayı hedefliyoruz." diye konuştu.
