ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, İran'ın geleceğe yönelik kapsamlı nükleer denetimleri kabul ettiğini duyurdu. Trump, paylaşımında, "İran, gelecekte süresiz şekilde en üst düzey nükleer denetimleri tamamen kabul etti. Bu, nükleer dürüstlüğü garanti altına alacak. Eğer bunu kabul etmeselerdi, başka hiçbir müzakere olmayacaktı" ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, son haftalarda İsviçre'de gerçekleştirilen ABD-İran görüşmelerinin ardından geldi. ABD yönetimi, İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerini yeniden kabul etmesini diplomatik sürecin en kritik aşamalarından biri olarak değerlendiriyor.
Hürmüz Boğazı İçin Yeni Dönem
Trump, küresel enerji arzı açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı konusunda da önemli mesajlar verdi. ABD Başkanı, İran ile varılan mutabakat kapsamında boğazın açık kalmasına izin verildiğini ve yeni bir deniz ablukasına gidilmeyeceğini belirtti. Ancak ABD donanmasının bölgedeki varlığını sürdüreceğini vurgulayarak, gerektiğinde ablukanın yeniden uygulanabileceği uyarısında bulundu. ABD ve İran arasında imzalanan mutabakatın en önemli maddelerinden birinin, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığına yeniden açılması olduğu ifade edildi.
Yaptırım Muafiyetleri Kontrollü Serbest Bırakılacak
Trump'ın açıklamalarındaki dikkat çekici başlıklardan biri de İran'a yönelik mali düzenlemeler oldu. Trump, ABD Hazine Bakanlığı tarafından serbest bırakılacak fonların doğrudan İran'ın kullanımına bırakılmayacağını belirtti. Buna göre söz konusu kaynaklar, ABD kontrolündeki emanet hesaplarında tutulacak ve yalnızca gıda ile tıbbi malzeme alımlarında kullanılabilecek. Trump, bu fonlarla özellikle ABD'li çiftçilerden mısır, buğday ve soya fasulyesi satın alınacağını söyledi.
İran'dan Temkinli Mesaj
Trump'ın açıklamalarına karşın İran cephesinden daha temkinli mesajlar geldi. İran Dışişleri Bakanlığı, nükleer tesislerde yapılacak denetimlerin ülkenin ulusal güvenlik mekanizmaları ve parlamento onayına bağlı olduğunu açıkladı. Ayrıca saldırılarda zarar gören bazı tesislerin denetime açılmasının henüz netleşmediği belirtildi. Uzmanlar, tarafların nükleer denetimler konusunda prensipte uzlaşmış görünmesine rağmen, uygulama detayları üzerinde müzakerelerin devam ettiğine dikkat çekiyor.
Ortadoğu'da Gerilimi Düşürecek Adım
Son haftalarda Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler neticesinde ABD ile İran arasında nükleer program, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı'nın kullanımı gibi kritik başlıklarda ilerleme sağlandı. Tarafların önümüzdeki 60 günlük süreçte daha kapsamlı bir anlaşma için teknik görüşmeleri sürdürmesi bekleniyor.
