Sayıştay'ın 2025 yılı değerlendirme raporlarına göre, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), uluslararası akreditasyon hedeflerine ulaşmakta yetersiz kaldı. Raporda, kurumun iç mevzuat eksikliği ve örgütlenme çalışmalarındaki yetersizliklere dikkat çekildi.
2. İnsan Hakları Eylem Planı kapsamında TİHEK'in Birleşmiş Milletler (BM) ulusal insan hakları kurumları ilkeleriyle uyumlu hale getirilmesi, İnsan Hakları Kurumları Küresel Ağı akreditasyonu alınması ve il/ilçe insan hakları kurullarının güçlendirilmesi hedefleniyordu. Ancak, eylem planının süresi dolmasına rağmen bu hedeflere henüz ulaşılamadığı belirtildi.
Sayıştay raporunda, TİHEK'te iş analizi, iş tanımı ve iş etüdüne dayalı bir örgütlenme ve norm kadro çalışmasının bulunmadığı ifade edildi. Ana hizmet birimleri bünyesindeki alt birimlerin ve il dışı taşra birimlerinin henüz oluşturulmadığı, çalışanların görev, yetki ve sorumluluk tanımlamalarında eksiklikler olduğu saptandı. Kurumun, uluslararası insan hakları kurumlarının önerileri ve Orta Vadeli Program hedeflerine uygun faaliyet yürütmediği kaydedildi.
Rapora göre, TİHEK'in toplam 243 kadrosundan 199'u dolu, 44'ü ise boş durumda. Kurumda ayrıca 39 geçici görevli bulunuyor ve fiilen görev yapan çalışan sayısı 223. Çalışan açığının kapatılamamasının uluslararası akreditasyon açısından önemli bir engel teşkil ettiği vurgulandı.
Sayıştay, Paris Prensipleri ve uluslararası kuruluşların önerilerine atıfta bulunarak, vatandaşların ve dezavantajlı grupların kuruma doğrudan erişebilmesi için taşra örgütlenmesinin genişletilmesini önerdi. Mevcut durumda Gaziantep ve İstanbul'da dairesi bulunan kurumun, erişebilirlik ilkesini sağlamak amacıyla büyük şehirlerde yeni daireler açmasının önemine dikkat çekildi.
İç mevzuat eksikliğine de değinilen raporda, kurumda 7 yönetmelik, 5 yönerge ve 3 genelgenin yürürlükte olduğu belirtildi. Ancak, mesleki ve etik ilkeler, başkanlık hizmet birimleri ve dairelerin çalışma yöntemleri, başvuru yöntemleri, bilirkişi nitelikleri, istişare komisyonları ve eğiticilere verilecek ücretler gibi konularda 6 yönetmeliğin eksik olduğu tespit edildi. Bu eksikliklerin giderilmesi için yeni yönetmeliklerin hazırlanması tavsiye edildi.
