İran'da 88 gün süren kesintinin ardından, kısıtlı internet erişimi Salı günü yeniden kullanıma açıldı. Ancak bu gelişme, beklendiği gibi bir sevinç dalgası yaratmadı. Bunun yerine, birçok İranlıda şüphecilik, endişe ve öfke hakim oldu.
Şubat ayından bu yana internet erişimi olmayan Tahranlı sanatçı Ellie (42), yeniden bağlandığında duygusal anlar yaşadığını belirtti. Eşi Ali ile birlikte gözyaşlarını tutamadıklarını ve bunun rejimin düşüşünden sonra gelecek daha büyük bir özgürlüğün tadı olduğunu düşündüklerini söyledi.
Bu kısmi erişim, bazı rejim destekçileri tarafından memnuniyetle karşılansa da, Tahranlı fotoğrafçı Maryam gibi isimler bu kutlamaları yersiz buldu. Maryam, internetin temel bir hak olduğunu vurgulayarak, Batı medyasının bu durumu bir başarı gibi sunmasını eleştirdi.
Yetkililer, ilk olarak 8 Ocak'ta başlayan protestoları bastırmak amacıyla interneti kesmişti. Şubat ayında kademeli olarak sağlanan erişim, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından yeniden kesilmişti.
Maliyetli VPN'ler ve uydu interneti aracılığıyla sınırlı sayıda kişi çevrimiçi kalabilirken, büyük çoğunluk dijital izolasyonda kaldı. Salı günü erişimin yeniden başlamasıyla, birçok kişi ilk kez sosyal medya hesaplarına erişebildi. Bir öğrenci, durumu 'hapishaneden geçici izinli olmak' olarak nitelendirdi.
İran Ulusal Güvenlik Konseyi, geçen ay bazı sektörlerdeki işletmelerin dijital taleplerini karşılamak amacıyla sınırlamalarla 'internet pro' uygulamasını onaylamıştı. Bu duruma temkinli yaklaşanlar olduğu gibi, şüpheyle bakanlar da oldu.
Ocak ayında tutuklanan protestocu Mina (23), tam bir erişim yerine daha geniş bir gözetimden korktuğunu dile getirdi. Mina, bunun 'filternet' olarak adlandırıldığını ve özgürlük işareti olmadığını belirtti.
İnternetin yeniden açılmasıyla birlikte, idam edilenler veya infaz edilmeyi bekleyenler için duyulan üzüntü, savaşın getirdiği yıkıma dair görüntüler ve hayatını kaybeden çocukların fotoğraflarını tutan annelerin görüntüleri paylaşıldı. Birçok İranlı, telefonlarında kayıp ve yasla dolu bir arşivle yüzleşti.
Tahran'da yaşayan profesör Amin, çevrimiçi olanın özgürlük değil, sefalet olduğunu söyledi. Amin, en büyük kaybedenin ABD, İsrail veya İslam Cumhuriyeti değil, İran halkı olduğunu, geçim kaynaklarını, gençliklerini ve uluslararası topluma olan güvenlerini kaybettiklerini ifade etti.
Karajlı IT profesyoneli Moein, mizahın bile acı bir şekilde geri döndüğünü belirtti. Moein, rejimin PR savaşını kazandığını, çünkü rejimi sevmeyenlerin bile Trump'a kızgın olduğunu söyledi.
Paris'te yaşayan insan hakları savunucusu Mahshid Nazemi (38), diaspora'daki İranlılar için de karışık duygular olduğunu belirtti. Nazemi, çevrimiçi olmayan arkadaşları için endişelendiğini ve onların tutuklanmış veya öldürülmüş olabileceğinden şüphelendiğini söyledi.
Nazemi'nin kız kardeşi, işi internete bağlı olduğu için geçimini kaybetmenin ve yaşanan kayıpların görüntüleriyle derin bir yasa boğulmanın üzüntüsünü yaşadığını aktardı.
