ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası başlayan çatışmalar, yürütülen müzakerelerin ardından mutabakatla sonuçlandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın anlaşmaya vardığını ve Lübnan dahil tüm cephelerde aski faaliyetlerin kalıcı olarak sona erdiğini duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump, mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı'nın 19 Haziran Cuma günü tamamen açılacağını ve bölgedeki mayınların büyük kısmının etkisiz hale getirileceğini belirtti. Savaş sırasında gemi trafiği ciddi oranda azalmıştı.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, çatışmalar öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 130 ticari gemi geçiş yapıyordu. Ancak çatışmaların başlamasıyla bu sayı yüzde 90'ın üzerinde düştü. Bazı günlerde boğazdan yalnızca bir gemi geçebildi. Kpler verilerine göre 10 Haziran'da 5, 11 Haziran'da 4, 12 Haziran'da 7, 13 Haziran'da 1 ve 14 Haziran'da 5 ticari gemi boğazı kullandı.
14 Haziran'da boğazdan geçen Malta bayraklı LNG tankeri Disha, Katar'dan Hindistan'a 132 bin metreküp sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyordu. Anlaşmaya varıldığının açıklanmasının ardından beklenen yoğunluk henüz oluşmadı. 15 Haziran'da boğazdan yalnızca üç ticari gemi geçti.
Saint Kitts and Nevis bayraklı kuru yük gemisi Kaiser, yaklaşık 27 bin ton yükle Irak'tan Umman'a gitmek üzere İran karasularında oluşturulan güzergahı kullandı. Honduras bayraklı petrol tankeri Argo Maris da 6 bin 700 ton petrol ürünüyle Bender Abbas Limanı'ndan ayrılarak aynı rotayı izledi. Sierra Leone bayraklı yük gemisi Momentum Phonix ise Umman'dan İran'a 11 bin 500 ton çelik yüküyle 15 Haziran'da boğazdan geçen gemiler arasındaydı.
Mutabakatın ardından geçişlerin yeniden başlaması beklenirken, sektör temsilcileri sürecin kırılgan olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle boğazdaki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin zaman alacağı belirtiliyor. Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO), bölgede mayın riskinin devam ettiğini ve güvenlik durumunun 'riskli' seviyede bulunduğunu açıkladı. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü de Hürmüz Boğazı'na ilişkin deniz güvenliği tehdit seviyesinin 'kritik' düzeyde kalmayı sürdürdüğünü uyardı.
Bölgede şu anda boğazdan geçmeyi bekleyen yaklaşık 500 ticari gemi bulunuyor. Uzmanlara göre, 100 günü aşkın süredir yaşanan kesintinin ardından öncelikle bu gemilerin geçişlerinin tamamlanması gerekecek. İlk aşamada bekleyen gemilerin geçişiyle trafiğin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yarısına ulaşabileceği tahmin ediliyor. Mutabakatın sorunsuz uygulanması halinde Körfez'de yükleme yapmış 118 tanker, önümüzdeki 10 ila 15 gün içinde geçiş önceliğine sahip olacak. Bir ay sonunda günlük gemi geçiş sayısının yaklaşık 15'ten 40'a yükselmesi beklenirken, bu trafiğin yaklaşık yüzde 60'ını tankerlerin oluşturacağı öngörülüyor.
Uzmanlar, boğazın yeniden açılmasının tek başına normalleşme anlamına gelmediğini belirtiyor. Bekleyen gemilerin seferlerini tamamlaması ve yeni yükler için tekrar bölgeye dönmesi gerekiyor. Kpler Denizcilik Risk ve Uyum Müdürü D.A., konuya ilişkin değerlendirmesinde, 'Boğazın yeniden açıldığı kabul edilse bile bu durum trafiğin hemen normale döneceği anlamına gelmez. Bekleyen gemilerin bölgeden ayrılması, seferlerini tamamlaması ve muhtemelen yeni yük almak üzere geri dönmesi için zamana ihtiyaç olacak. Bu süreç yaklaşık 2-3 ayı bulabilir' dedi. Ampatzidis, Orta Doğu'nun bazı bölgelerinde savaş öncesi üretim ve ihracat seviyelerine dönüşün ise ülkeye ve operasyonel koşullara bağlı olarak daha uzun sürebileceğini ekledi. Hürmüz Boğazı'nın siyasi ve güvenlik açısından yeniden ticaret akışına açılmasının önemli olduğunu ancak deniz taşımacılığındaki toparlanmanın aşamalı şekilde gerçekleşeceğini vurguladı.
