Avrupa Birliği (AB), büyük teknoloji şirketlerinden elde edeceği bütçe gelirlerini artırmanın yollarını araştırıyor. Brüksel'in, doğrudan dijital şirketleri hedef alan ayrı bir vergi yerine, tüm büyük şirketleri kapsayan mevcut kurumsal katkı sistemini gözden geçirmeyi değerlendirdiği belirtiliyor.
Bu planın merkezinde, “Corporate Resource for Europe” (CORE) adı verilen bir sistem yer alıyor. Avrupa Komisyonu'nun mevcut teklifine göre, AB'de faaliyet gösteren ve yıllık net cirosu 100 milyon euroyu aşan şirketler, yıllık sabit bir katkı ödemekle yükümlü olacak. Yıllık cirosu 100 milyon euro ve altında kalan şirketler bu sistemin dışında tutulacak. Mevcut uygulamada, yıllık katkı şirketin cirosuna bağlı olarak 100 bin eurodan başlayıp 750 bin euroya kadar çıkabiliyor.
Yeni tartışmalar, mevcut CORE sisteminin, teknoloji devlerinden elde edilen geliri artıracak şekilde nasıl güncellenebileceği üzerine yoğunlaşıyor. Brüksel'in, Apple, Meta ve Google gibi şirketleri doğrudan hedef alan ayrı bir dijital vergi yerine, daha geniş bir şirket vergisi çerçevesi oluşturmayı değerlendirdiği ifade ediliyor. Böyle bir yaklaşım, yalnızca ABD merkezli şirketleri hedef alma algısını azaltabilir, zira vergi, teknoloji şirketlerinin yanı sıra diğer büyük grupları da kapsayacaktır.
AB'nin bu konudaki temkinli yaklaşımının arkasında, Washington ile yaşanabilecek olası bir ticaret gerilimi endişesi yatıyor. ABD yönetimi, Amerikan teknoloji şirketlerini hedeflediğini düşündüğü dijital hizmet vergilerine uzun süredir karşı çıkıyor. Bu nedenle Brüksel'de değerlendirilen seçenek, teknoloji gruplarından gelir sağlarken verginin kapsamını büyük şirketlerin geneline yaymak olarak öne çıkıyor. Ancak bu uygulamanın detayları ve mevcut katkı oranlarının değiştirilip değiştirilmeyeceği henüz netlik kazanmış değil.
Mevcut CORE teklifinin, 2028-2034 döneminde Avrupa Birliği bütçesine yıllık ortalama yaklaşık 6,8 milyar euro gelir sağlaması bekleniyor. CORE, AB'nin uzun vadeli bütçesi için önerdiği beş yeni gelir kaynağından biri olarak öngörülüyor. Emisyon Ticaret Sistemi, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, elektronik atıklar ve tütün üzerinden elde edilmesi planlanan ek gelirlerle birlikte, toplam ek gelirin yıllık yaklaşık 58,5 milyar euroya ulaşması hedefleniyor. Bu gelirlerin, AB'nin yeni harcama önceliklerine ve ortak borçların geri ödenmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.
Yeni sistemin yürürlüğe girmesi için henüz uzun bir yol var. Avrupa Komisyonu, mevcut CORE teklifinin 1 Ocak 2028'den itibaren uygulanmasını öngörüyor. Ancak gelir sistemindeki değişikliklerin hayata geçebilmesi için üye ülkelerin uzlaşması gerekiyor. AB'nin öz kaynak sistemine ilişkin kararlar, Konsey'de oybirliği gerektiriyor ve gerekli durumlarda üye ülkelerin kendi ulusal onay süreçlerinin de tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle, teknoloji devlerinden gelir sağlamaya yönelik yeni arayışlar, doğrudan uygulanacak kesinleşmiş bir vergi olmaktan çok, AB'nin önümüzdeki bütçe dönemine hazırlanırken yürüttüğü yeni bir müzakere sürecinin parçası olarak görülüyor.
