Kanada'nın Alberta eyaletinde, eyaletin Kanada içinde kalıp kalmayacağına dair bir referandum düzenleneceği duyuruldu. Bu adım, Kanada'nın birliğinin son yıllardaki en önemli sınavlarından biri olarak görülüyor.
Eyalet Başbakanı Danielle Smith tarafından yapılan açıklamaya göre, referandum 19 Ekim'de gerçekleştirilecek. Smith, halka sorulacak sorunun, "Alberta, Kanada'nın bir eyaleti olarak mı kalmalı, yoksa Alberta'nın Kanada'dan ayrılıp ayrılmaması konusunda bağlayıcı bir referandum düzenlenmesi için Kanada Anayasası'nda yer alan yasal süreci başlatmalı mı?" şeklinde olacağını belirtti.
Smith, şahsi oyunu Alberta'nın Kanada'da kalması yönünde kullanacağını ifade etti. Hükümetinin ve parti grubunun da pozisyonunun bu yönde olduğunu ekledi. Ancak, Alberta'da ayrılık yanlısı bir referandum çağrısı yapan bir dilekçenin, yerli halkların yeterince istişare edilmediği gerekçesiyle bir yargıç tarafından reddedilmesi, Smith'i endişelendirdiğini söyledi.
Bu mahkeme kararı, dilekçe imzalarının doğrulanmasını durdurarak referandum potansiyelini belirsizliğe sürüklemişti. Smith, "Başbakan olarak, tek bir yargıcın yapacağı yasal bir hatanın yüz binlerce Albertalının sesini susturmasına izin vermeyeceğim. Alberta'nın geleceğine mahkemeler değil, Albertalılar karar verecek." şeklinde konuştu.
Alberta eyaletinin nüfusu dört milyon civarında. Eyaletteki ayrılıkçı hareket, Alberta'nın Ottawa'daki karar alıcılar tarafından göz ardı edildiği yönündeki uzun süredir devam eden hissiyat üzerine inşa edilmiş durumda. Ancak kamuoyu yoklamaları, Albertalıların çoğunluğunun ayrılık aleyhine oy kullanacağını gösteriyor.
Daha önce de Kanada'nın birliği zorlanmıştı. Quebec eyaleti, 1995'teki referandumda kıl payı bir oyla ayrılığa karşı karar vermişti. Kanada, bu tür ayrılıkçı girişimler sonrası ayrılık kurallarını belirlemişti. Alberta'da ayrılık yanlısı tarafın ekim ayında başarılı olması durumunda bile, uzun ve belirsiz bir süreç öngörülüyor. Kanada Başbakanı Mark Carney, eyaletin ayrılma girişimlerinin 26 yıl önce Quebec referandumu sonrası çıkarılan Netlik Yasası'nda belirlenen kurallara uyması gerektiğini belirtmişti.
