Amerika Birleşik Devletleri ve İran, dört aydır devam eden askeri çatışmaları durdurmayı hedefleyen ateşkes anlaşmasını resmen onayladı. Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian, küresel deniz taşımacılığını yeniden canlandıracak olan mutabakat metnini elektronik ortamda imzaladı. Resmi imza töreninin cuma günü İsviçre topraklarında gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Nükleer Program ve Bölgesel Güvenlik Hedefleniyor
Ateşkes anlaşması, Tahran yönetiminin nükleer programına yönelik süregelen anlaşmazlıkların kalıcı bir çözüme kavuşturulmasını amaçlıyor. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü E.B., İsrail ordusunun Lübnan operasyonlarının anlaşma ihlali olarak kabul edileceğini bildirdi. İsrail güçlerinin Lübnan güneyindeki faaliyetlerinin sürmesi, mutabakatın istikrarına dair piyasalarda endişe yaratıyor.
Anlaşmanın 14 Maddelik Detayları Belirlendi
Üst düzey bir yetkili tarafından doğrulanan 14 maddelik metne göre, taraflar Lübnan dahil tüm cephelerdeki askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sonlandırmayı taahhüt etti. Anlaşma kapsamında öne çıkan temel maddeler şunlardır:
- Egemenlik ve Toprak Bütünlüğü: Taraflar birbirlerinin iç işlerine müdahale etmeyeceklerini ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceklerini beyan etti.
- Deniz Ablukası ve Ticaret: Amerika Birleşik Devletleri deniz ablukasını kaldıracak. İran tarafına yönelik engellemelerin 30 gün içinde tamamlanması bekleniyor. Ticari gemiler Basra Körfezi üzerinden güvenli geçiş yapabilecek.
- Ekonomik Destek ve Yaptırımlar: İran ekonomisinin yeniden inşası için en az 300 milyar dolarlık bir kalkınma fonu oluşturulması planlanıyor. Amerika Birleşik Devletleri, tüm birincil ve ikincil yaptırımları sonlandırmayı taahhüt etti.
- Nükleer Denetim: İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit etti. Zenginleştirilmiş materyallerin tasfiyesi Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde gerçekleştirilecek.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanlığı'nın İran petrol ve petrokimya ürünlerinin ihracatına yönelik muafiyetler yayınlaması bekleniyor. Nihai anlaşmanın müzakerelerinin 60 gün içerisinde sonuçlandırılması hedefleniyor.
