ABD ile İran arasında 107 gün boyunca devam eden diplomatik gerginlik, dijital ortamda imzalanan bir mutabakat zaptı ile son buldu. ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalanan anlaşmanın detayları kamuoyuna yansıdı.
Anlaşmanın Temel Maddeleri ve Savaşın Sonu
Basına sızan bilgilere göre, 14 maddeden oluşan mutabakat zaptı kapsamında Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesi kararlaştırıldı. Tarafların birbirlerine karşı güç kullanmama taahhüdü vereceği ve karşılıklı egemenlik ile toprak bütünlüğüne saygı göstereceği belirtildi. Nihai anlaşmanın sağlanması adına 60 gün sürecek müzakerelerin yürütülmesi planlanıyor.
Deniz Trafiği ve Askeri Hareketlilik
Anlaşma çerçevesinde ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve İran çevresindeki askeri güçlerini nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içerisinde geri çekmesi öngörülüyor. Buna karşılık İran'ın, Hürmüz Boğazı ve bölgedeki ticari gemi trafiğini 30 gün içerisinde savaş öncesi seviyelere döndürmesi bekleniyor. Ayrıca ABD ve ortaklarının, İran'ın yeniden yapılanma süreci için en az 300 milyar dolarlık bir ekonomik kalkınma planı hazırlayacağı ifade edildi.
Yaptırımlar ve Nükleer Programın Geleceği
Ekonomik yaptırımların kaldırılmasına yönelik taahhütler de anlaşmanın önemli bir parçasını oluşturuyor. ABD; BM, UAEA ve diğer tüm birincil-ikincil yaptırımları kaldırmayı taahhüt ederken, İran petrolü ve petrokimya ürünlerine yönelik faaliyetlere muafiyet sağlanacak. İran tarafı ise nükleer silah üretmeyeceğini yeniden teyit etti. Zenginleştirilmiş uranyumun geleceği nihai anlaşmada karara bağlanacak ve süreç ortak bir izleme mekanizmasıyla denetlenecek.
