Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından 2008 yılında alınan kararla kabul edilen 8 Haziran Dünya Okyanus Günü, okyanusların karşı karşıya kaldığı zorluklara dikkat çekmeyi amaçlıyor. Bu yılın teması, 'Yeniden hayal et: Bildiğimiz dünyanın ötesinde, okyanuslarımızla yeni bir ilişki' olarak belirlendi.
BM verilerine göre, yeryüzündeki canlı yaşamının kaynağı olan okyanuslar, gezegenin yüzde 70'inden fazlasını kaplıyor ve oksijen üretiminin en az yüzde 50'sini gerçekleştiriyor. Okyanuslar, insan faaliyetleri sonucu açığa çıkan karbondioksitin yaklaşık yüzde 30'unu emerek küresel ısınmanın etkilerini hafifletiyor.
Dünya Deniz Türleri Kayıt Sistemi'ne göre, okyanuslarda 250 binden fazla deniz türü kayıtlı bulunuyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verileri, 3 milyardan fazla insanın hayvansal protein ihtiyacının önemli bir kısmının okyanuslar tarafından karşılandığını gösteriyor. Balıkçılık ve su ürünleri sektörü, özellikle Afrika ve Asya'da temel gıda kaynakları arasında yer alırken, bu sektörde 60 milyondan fazla kişi doğrudan istihdam ediliyor. Denizcilik ve okyanus ekonomisinin büyümesiyle 2030'a kadar 40 milyon yeni iş fırsatı öngörülüyor.
Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) tarafından yayımlanan 'Yaşayan Gezegen 2024' raporu, 1970-2020 döneminde deniz popülasyonunda yüzde 56'lık bir azalma olduğunu ortaya koyuyor. Küresel ısınma, aşırı avlanma, endüstriyel atıklar ve hava kirliliği bu azalmanın başlıca nedenleri olarak gösteriliyor. Henüz yüzde 20'si keşfedilmiş olan okyanuslara her yıl 8 milyon ton plastik atık karışıyor ve bu durum 2 binden fazla yabani türe zarar veriyor.
Okyanusların korunması konusunda son 2 yılda önemli adımlar atıldı. Yaklaşık 5 milyon kilometrekarelik deniz alanının koruma altına alınmasıyla, Avrupa Birliği'nin yüz ölçümünden daha geniş bir bölge güvence altına alındı. Ancak, insan faaliyetleri sonucu açığa çıkan sera gazlarının yarattığı ısının yaklaşık yüzde 90'ını emen okyanuslar, küresel ısınmanın etkilerini giderek daha belirgin bir şekilde yansıtıyor.
'Advances in Atmospheric Sciences' dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, 2025 yılında okyanuslarda depolanan ısı miktarı, modern ölçümlerin başladığı günden bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı. Araştırma, okyanusların yüzeyden 2 kilometre derinliğe kadar olan kısmında biriken ısının, 2025'te bir önceki yıla göre rekor seviyeye çıktığını belirtti. Bu miktarın, 2023'te dünya genelinde tüketilen toplam enerjinin yaklaşık 37 katına denk geldiği vurgulanırken, en hızlı ısınan alanlar arasında Güney Atlantik, Kuzey Pasifik ve Güney Okyanusu'nun bulunduğu ifade edildi.
